Kinderen inwijden tot het gebed

Kinderen inwijden tot het gebed

Door : Olga VICTOROFF

Het gebed aanleren aan een kind lijkt een uitdaging, want gebeden uit het hoofd leren en ze opzeggen, is nog geen gebed. Zelfs de gebeden die men organiseert in familieverband kunnen overkomen als een zeer sympathiek gebeuren, of wellicht niet zodanig, omdat ze niet hun eigen initiatief zijn, het wordt hen opgelegd, en in het beste geval wordt het hun voorgesteld, en dat is niet voldoende.
Wat nodig is, is dat de catechese ertoe komt om God in fasen te leren kennen, het is nodig dat het kind de aanwezigheid van God kan voelen, dat hij in zichzelf de tegenwoordigheid van God kan identificeren. De aanwezigheid van de Heilige Geest in ons wordt dikwijls uitgedrukt door de vreugde die in ons leeft. Wanneer wij deze vreugde gewaarworden, dan betekent dit dat God daar is, in ons en met ons, maar het kind beseft het niet meteen.

Wat men vooral niet moet doen
Ik zal eerst zeggen wat men vooral niet moet doen. De kinderen zijn over het algemeen vertrouwvol, zij denken dat de volwassenen alles weten, dat zij almachtig zijn. Zij denken dit langdurig, laat ons zeggen tot de leeftijd van 10 jaar, ’t is te zeggen zolang wij ze in de catechese hebben. De bekoring is groot dat men gaat profiteren van hun gesteltenissen om hen attitudes op te leggen, persoonlijke concepten. Maar wanneer het kind er zich rekenschap van geeft dat de catecheet een mens is als alle anderen, zal alles wat men hem heeft opgelegd ineenstorten, en het is niet zeker dat hij God zal hebben gevonden. Men moet het kind altijd duidelijk maken dat de volwassene die met hem is, ook een kind van God is. Hij heeft zeker meer ervaring, weet meer over het leven dat hij met hen kan delen, maar dat hijzelf zich ook moet openstellen voor God. En wanneer wij allen samen bidden, dan bevinden wij ons voor het gelaat van God, wij zijn allen gelijk in de ogen van God.
Leren bidden met eigen woorden
In de orthodoxe kerk is de liturgie zeer rijk, en zij is het fundament van elk gebed. Het is daarom dat in de traditie, de voorgestelde gebeden voor het persoonlijke gebed uittreksels zijn van het liturgische gebed. Men heeft de indruk dat er geen plaats is voor woorden die niet komen uit liturgische boeken. Zeker, wij moeten bepaalde gebeden aanleren aan de kinderen, laat ons zeggen : de “aanvangsgebeden” – het Koning van de hemel, het “trisagion”, het Onze-Vader….,maar we moeten hen evenzeer leren bidden met hun eigen woorden. En hun gebed met eigen persoonlijke woorden, hun persoonlijke intenties, kan deel uitmaken van het gemeenschappelijk gebed. Gans de groep zal bidden voor een persoon die opgegeven is door het kind, het kind kan de reden zeggen waarom men ervoor gaat bidden of niet, maar gans de groep gaat bidden voor die persoon
Dit zich toëeigenen van het gebed zal hen doen inzien dat het gebed een dialoog is met God. Om dit idee van dialoog te benadrukken, kan men spreken van Adam. In Genesis wandelt God op een avond en zoekt Adam en Eva. Hij zoekt hen, zij verbergen zich, maar het is God die beweegt tot de dialoog , hij verwacht het berouw, hij verwacht een antwoord. En Adam, dat zijn wij. God verwacht dus van ons een antwoord. Zullen ook wij doen als Adam die niet geantwoord heeft en alles teruggegeven heeft aan God ? Zullen wij antwoorden aan God en ons bekeren wanneer wij gefaald hebben en de dialoog heropnemen ?
Wij kunnen tegelijk het voorbeeld van Jezus nemen die zelf Gods Zoon is, en dus in volledige communio met zijn Vader. Wij zien Jezus nochtans dikwijls in het evangelie in momenten van gemeenschappelijk gebed, synagogaal, men ziet Hem dikwijls alleen bidden, vooral des nachts, in een gesloten ruimte om niet gestoord te worden, om in alle rust te zijn. De omstandigheden van dit gebed zijn dikwijls belangrijk en zijn een voorbeeld voor ons. Men kan proberen te kijken in welke omstandigheden Jezus bidt, in welke gevallen en hoe. Het meest tekenend voorbeeld is zeker het gebed van Jezus in Gethsemanie… Men kan hen ook spreken over het voorbeeld van sommige heiligen, de heilige Seraphim van Sarov en de heilige Silouan, die modern zijn. De heilige Seraphim heeft 40 dagen en 40 nachten geknield op een steen gebeden… De heilige Seraphim stond nochtans niet goed aangeschreven bij zijn oversten van het monasterie, noch met de communauteit, en dit was een zeer moeilijke situatie voor hem. Men stelt ons ook de intensiteit voor van zijn gebed, die hem deed vergeten om te eten, te drinken en te slapen. Maar daarna was de genade die met dit gebed is gekomen, deze dialoog met God buitengewoon. Herinneren wij ons onder andere, hoe de heilige Seraphim werd getransfigureerd voor Motovilov, tegelijkertijd met gans de natuur rondom hem . De heilige Silouan bad voor de gehele wereld, de mensen, de natuur en zelfs voor Satan, door een waarachtig gebed tot tranen toe. Deze voorbeelden kunnen ons helpen om aan de kinderen te tonen op welk punt het levendig gebed iets heel belangrijk en werkdadig is.
Ten slotte kan men hen zeggen dat God onze waarachtige Vader is. Zullen wij ons eigen leven schaden wanneer wij tot de Vader bidden ?
Het lofgebed
Ik weet dat het kind de behoefte zal voelen om te bidden op moeilijke momenten, op momenten dat hij droevig is, maar ik denk ook dat wij hen moeten leren bidden in momenten van vreugde. Het is daar dat wij hen de mogelijkheid zullen bieden om de tegenwoordigheid van God te ervaren, en daartoe kan men hen aanzetten, zelfs als dit woord hen misplaatst lijkt.
Ik wil hier met u een persoonlijk voorbeeld delen. Ik was altijd een beetje rebel en kind en ik hoorde zeggen : Je moet God loven. God vraagt dat wij Hem loven… Ik had de indruk dat deze God die ons vraagt om voor hem neer te vallen en te loven, een tirannieke God is, als een absolute koning, zoals Nabuchodonosor, waarvan men niet spreekt in de catechese.
Maar op een bepaalde dag ben ik gaan lezen aan het strand van de oceaan. Deze was ontketend tijdens het springtij. Er kwam uit dit aanzicht een indruk, een kracht van enorme grootte , en tegelijk een buitengewone schoonheid en kalmte, want de krachten van de golven omringden de rotsen waarop zij zich stortten. En ik ben, zonder het zelf te beseffen, begonnen met God te loven voor deze grootsheid en schoonheid, en ik heb begrepen dat het de mens is die er nood aan heeft om God te loven, en niet God die nood heeft aan deze lofprijzing.
Op kamp gaan, leven in de natuur en elkaar terugvinden rond een kampvuur, kan wellicht de gelegenheid zijn om dit soort belevenissen aan de kinderen mee te delen. De schoonheid van de natuur, de warmte van deze ontmoeting, van deze communio die men schept, kan men gedenken op momenten van gebed en God ervoor danken. De gevoelde vreugde, het beleefde welzijn zullen zich aan ons voordoen als manifestaties van de aanwezigheid van God midden ons.
Deze ervaringen kunnen aan de kinderen doen begrijpen wat de uitdrukking “God loven” betekent. God loven, betekent niet zich neerbuigen voor een koning op een troon, die nood heeft aan deze lofprijzingen… Neen, de lofprijzing komt uit het gevoel van de mensen, een gevoel van dankbaarheid voor de ganse schepping, van ons v
erlangen om dank te zeggen. Het is dus gemakkelijk om aan te tonen dat de vreugde dáár is waar ook de schoonheid is, de liefde, de vriendschap. God is daar, met ons.
De taal van het gebed
Ik wil het nu hebben over de taal van het gebed, de gebruikte taal. Ik wil niet spreken over het slavisch, noch over het oude grieks, ik denk dat we het daarover allen eens zijn, het is een voorbijgaand probleem : wij bidden in de taal die nu deze is van de kinderen…en de onze. Neen, ik wil spreken over de woorden die gebruikt worden in onze gebeden. Sommige woorden maken geen deel uit van het taalgebruik van de kinderen. Zoals ik u heb gezegd, hun gebed moet persoonlijk worden. Ik zal een voorbeeld geven, het voorbeeld van het gebed dat wij deze morgen zegden voor het begin van onze bijeenkomst, het “Koning van de hemel”. Het eerste bijvoeglijk naamwoord van dit gebed is “trooster” : dit woord “trooster”, is moeilijk te vertalen. Volgens de specialisten is het woord in het grieks “Paraclet”, die in zich verschillende nuances heeft : advocaat, verdediger, bemiddelaar.. en men kan nu aan het kind proberen om al deze betekenissen te verduidelijken, deze woorden zullen in zijn hart niet overkomen zoals het woord “vertrooster” kan overkomen. Het kind weet op welk punt het wil bemind worden door zijn moeder die het in haar armen houdt wanneer het iets verkeerd heeft gedaan….
“Ik ben er veel mee met tot God te praten, Hij antwoordt niet…”
Als men ertoe komt het kind te doen aanvoelen dat het gebed levendig is,dat het een relatie met God is, een dialoog, dan doet zich een ander struikelblok voor. “Ik ben er veel mee met God te praten, Hij antwoordt niet”. Het is mogelijk om nu op te merken aan het kind, dat God vele middelen heeft om hem te antwoorden. Het antwoord komt meestal voor de kinderen van hun ouders : God heeft aan de ouders deze bijzondere taak gegeven, nl. hun kinderen lief te hebben en hen de liefde van God te leren kennen. De woorden van de ouders moeten au serieux worden gehouden, want dikwijls kunnen zij een antwoord zijn van God op de vragen van hun kinderen.
Maar God heeft nog vele andere middelen om tot hen te spreken, doorheen boeken, en natuurlijk de bijbel op de eerste plaats. Men zal hen waarschijnlijk moeten leren om de bijbel te begrijpen… Maar het gebed en de gemeenschappelijke lezing kunnen ook een grote hulp zijn, want Jezus heeft ons gezegd “wanneer twee of drie in mijn naam bijeen zijn, dan ben ik in hun midden”, en hij zendt ons de Heilige Geest, die ons helpt om de schriften beter te begrijpen….
Ik spreek bewust niet van een geestelijke vader, want wanneer men er een heeft is het veel gemakkelijker, maar om er een te vinden is het voor de kinderen nog veel te vroeg. Maar het kind kan praten tot een priester, tot een leider, of een oudere die meer ervaring heeft, met wie hij contact heeft en vooral veel vertrouwen….
Het gebed in de kerk
Ik heb gesproken over het gemeenschappelijk gebed. Ik zal nu overgaan op een ander thema, die van de ene kant ons zeer nabij is, maar van de andere kant volledig vreemd. Het is het gebed van de Kerk. Het gebed in gemeenschap is een moment waarop wij ons verenigen om God te aanbidden, het gebed van de Kerk zal een moment zijn waarop God ons roept om ons te verenigen. Wanneer ? De zondag, om de Verrijzenis te celebreren, de dagen waarop wij de gebeurtenissen van zijn leven vieren, en daar is het iets anders wat gebeurt.
Wanneer wij samenkomen in de kerk actualiseren wij de communio der heiligen, t’ is te zeggen, dat gans de Kerk daar is, deze die , in de tijd, de kerk is van gisteren , van eergisteren en deze zal zijn van morgen en overmorgen. Wij worden op dat moment geroepen tot de Eucharistie, aan de tafel van de Heer, en is er geen tijd noch plaats meer. Men kan de geschiedenis van prins Vladimir van Kiev voor ogen houden die een afvaardiging naar Constantinopel had gezonden om het geloof van de Grieken te bestuderen, en deze afgevaardigden zijn teruggekeerd zeggende ; “wij dachten dat wij in de hemel waren”, maar zij hadden niet begrepen dat zij daadwerkelijk in de hemel waren !
Om uit te drukken dat wij in de hemel zijn, gebruikt de kerk materiële middelen : goud, de praal van de celebraties, de schoonheid van de zang… Ongelukkiglijk wordt dit doel niet bereikt, en deze uiterlijke schoonheid verbergt een spirituele realiteit : het volk komt als naar een theater, om te profiteren van deze schoonheid, zonder te begrijpen dat, wanneer wij naar de liturgie komen van Kerstmis, wij ons in de kribbe bevinden, dat, wanneer wij naar de diensten van goede Vrijdag komen, wij ons aan de voet van het kruis van Christus bevinden.
De iconen
Om het kind te laten deelnemen aan de celebraties, aan deze gebeurtenissen, hebben wij het voordeel iconen te hebben. Men kan door de iconen te bewonderen, alle herders aan de kinderen tonen, en verder weten wij dat er mensen zullen zijn die het Kind willen doden. Wij zijn in de kribbe. Langs welke kant zal het kind zich situeren, langs de kant van hen die Jezus liefhebben en eren ?.. Voor de goede Vrijdag zijn de personen daar om Christus te helpen ondersteunen : Maria, Johannes, de vrouwen.. Maar er zijn ook diegenen die hem bekijken en hem aan het kruis nagelden. Er zijn ook zij die voorbijgaan en die spotten met Hem? Maar ook zij die er onverschillig door zijn. Langs welke kant bevindt zich het kind ? Langs welke kant bevinden wij ons ?
De actualisering van het mysterie en onze deelname
Anderzijds beginnen de liturgische teksten van de feesten, de troparia, de stichieren, dikwijls met “Vandaag” ! Er is het van buiten leren van een historisch feit en de actualisering van dit feit, van dit mysterie – waaraan wij, de Kerk deelnemen. Het is dit waartoe wij gans ons leven geroepen worden om het te ontdekken, waaraan wij geroepen worden om eraan te communiceren, en dit, als ouders en catechisten, het is daaraan dat wij geroepen zijn om onze kinderen binnen te leiden.
Catecheten van verschillende belijdenissen, wij hebben elkaar nodig
Twee zaken om te besluiten. In de eerste plaats heb je kunnen constateren dat ik slechts mijn ervaringen , mijn beleven heb willen delen. In elke opvoeding, in elke vorming, maar vooral op elk domein, is het belangrijk om altijd oprecht te zijn, altijd de waarheid te zeggen die men zelf heeft beleefd. De kinderen voelen zeer vlug aan of je hen een boeken wijsheid probeert door te geven – ideeën, zelfs interessante misschien, maar iets wat je zelf niet hebt beleefd.
En om te eindigen zou ik de nadruk willen leggen op dat soort bijeenkomsten die wij vandaag de dag hebben, het belang van het interconfessioneel delen over de catechese. De bijeenkomsten van catecheten van verschillende confessies zijn altijd inspirerend zowel op het vlak van de lering als de verrijking. Wij hebben mekaar nodig. Dat wij dus verder gaan met onze cirkel te verruimen door deelnemers van andere parochies uit te nodigen, van andere diocesen, van andere regio’s….
Christus ( het Woord, de Logos) is de hypostase zowel van de Traditie en de Schriften ,
hun hoofd, zoals de liturgische processies met het heilig Evangelie het tonen ( tijdens de “kleine intocht”, die de liturgie van het Woord voorafgaat), en het feit dat het Woord algemeen wordt geformuleerd in elk gebed en in elk sacrament. Christus zetelt koninklijk en pontificaal op de troon van het Altaar in het heiligdom, ’t is te zeggen : het Heilige der Heiligen, en in de schoot van de cultus wordt het parfum van de wierook Hem geofferd om Hem bij elke gelegenheid te eren en Hem te erkennen als Heer.

Uit : SOP 346 – maart 2010-04-26 Vertaling : Kris Biesbroeck

Auteur: orthodoxeinformatiebron

Christiaan Biesbroeck Licentiaat Theologie

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s