Moskou en Kiev claimen elk zege in kerkenstrijd

Moskou en Kiev claimen elk zege in kerkenstrijd

 AleksejII en Bartholomeos I in Kiev. Ze claimen allebei het hoogste gezag over de orthodoxe kerk.rtr

© Konstantin Chernichkin

BRUSSEL – Een bijeenkomst van orthodoxe gezagsdragers in Oekraïne is uitgedraaid op hoog politiek spel.

Sinds de Oranje Revolutie in Oekraïne, in 2004, is het duidelijk hoezeer Moskou en Kiev politiek verschillen. Tegelijk woedt er ook een felle kerkenstrijd, die vorig weekeinde openlijk tot uiting kwam bij een bijeenkomst met veel hoge orthodoxe gezagsdragers.

Kiev vierde zaterdag en zondag de 1.020ste verjaardag van de bekering van Vladimir de Grote in 988. Die bekering van de heerser van het grote ‘rijk van Kiev’ – Moskou bestond nog niet – geldt als het begin van het ‘Russische’ orthodoxe christendom. Door de loop van de geschiedenis is het de patriarch van Moskou, nu AleksejII, die de geestelijke leider is van Rusland en Oekraïne. Zeer tot ongenoegen van veel Oekraïners. De Russische orthodoxe kerk, en haar patriarch, zijn immers na de val van de atheïstische Sovjet-Unie opnieuw bakens van Russisch ultranationalisme, met uitstekende banden met het Kremlin.

Begin jaren negentig splitsten zich in Oekraïne al twee ‘kerken’ af van de officiële ‘Oekraïense orthodoxe kerk – patriarchaat van Moskou’. De gezagsdragers van de afgesplitste kerken werden prompt in de ban geslagen door de Moskouse patriarch Aleksej en ze worden door niemand in de orthodoxe wereld erkend. Aleksej is de facto immers de belangrijkste gezagsdrager in de orthodoxe kerk: zo’n derde van de 225 miljoen orthodoxe gelovigen woont in het patriarchaat van Aleksej.

De Oekraïense president, Viktor Joesjtsjenko, wilde daarentegen van de 1.020ste verjaardag dit weekeinde gebruikmaken om Oekraïne een eigen nationale kerk te geven. Daartoe nodigde hij de patriarch van Constantinopel, Bartholomeos I, uit voor de verjaardag. Bartholomeos is protocollair de hoogste gezagsdrager van de orthodoxe kerk. En president Joesjtsjenko zegt de steun van Bartholomeos te hebben voor de erkenning van een eigen Oekraïense orthodoxe kerk.

Dat ligt in de logica der dingen. Andere landen, van Griekenland via Bulgarije tot Georgië, hebben een eigen patriarch. Maar vanuit Moskou wil patriarch Aleksej zijn machtspositie niet zomaar opgeven. En dus stonden zondag zowel Aleksej uit Moskou als Bartholomeos uit Constantinopel in Kiev, elk met een eigen agenda. Voorlopig is er geen eindbeslissing, zodat zowel Moskou als Kiev gisteren de zege konden claimen.

Het dispuut draait overigens niet alleen om geestelijk gezag. Wordt de Oekraïense kerk onafhankelijk, dan verliest Moskou ook voor miljarden roebels aan kerken, kloosters en grond. (jdc)

Auteur: orthodoxeinformatiebron

Christiaan Biesbroeck Licentiaat Theologie